สาระน่ารู้
เครื่องส่องหลอดลมและเบลด อุปกรณ์เปิดทางเดินหายใจที่ทุกห้องฉุกเฉินต้องมี
เมื่อพูดถึง “นาทีชีวิต” หรือสถานการณ์ฉุกเฉินที่ผู้ป่วยหยุดหายใจ สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการนำออกซิเจนเข้าสู่ร่างกายให้เร็วที่สุด และหนึ่งในฮีโร่ที่อยู่เบื้องหลังภารกิจนี้ ซึ่งแพทย์ พยาบาล และเจ้าหน้าที่กู้ชีพขาดไม่ได้เลยก็คือ “เครื่องส่องหลอดลมและเบลด (Laryngoscope and Laryng Blade)” นั่นเองครับ
หลายคนอาจเคยเห็นอุปกรณ์ชิ้นนี้ในซีรีส์หมอ หรือในห้องฉุกเฉิน แต่อาจยังไม่ทราบแน่ชัดว่ามันทำงานอย่างไร มีกี่ประเภท และทำไมการเลือกใช้เบลดให้ถูกทรงถึงสำคัญขนาดนั้น วันนี้ Rakmor Medical จะพาคุณไปเจาะลึกทุกประเด็น เพื่อให้คุณเข้าใจอุปกรณ์ช่วยชีวิตชิ้นนี้มากยิ่งขึ้นครับ
เครื่องส่องหลอดลม (Laryngoscope) คืออะไร?
เครื่องส่องหลอดลม หรือ Laryngoscope คือเครื่องมือทางการแพทย์ที่ใช้สำหรับ “เปิดทางเดินหายใจ” โดยการสอดเข้าไปในช่องปากเพื่อยกโคนลิ้นและฝาปิดกล่องเสียง (Epiglottis) ขึ้น ทำให้แพทย์สามารถมองเห็นกล่องเสียงและสายเสียง (Vocal Cords) ได้อย่างชัดเจน เพื่อทำการใส่ท่อช่วยหายใจ (Endotracheal Tube) ให้กับผู้ป่วยที่หายใจเองไม่ได้ หรือต้องดมยาสลบเพื่อผ่าตัด
ส่วนประกอบหลักของเครื่องส่องหลอดลม
โดยทั่วไป Laryngoscope จะประกอบด้วย 2 ส่วนหลักที่ถอดแยกออกจากกันได้ คือ
- ด้ามจับ (Handle): เป็นส่วนที่แพทย์ใช้จับถือ ภายในมักจะบรรจุแบตเตอรี่ (ถ่าน) เพื่อเป็นแหล่งพลังงานให้กับหลอดไฟ
- แผ่นส่องตรวจ หรือ เบลด (Blade): เป็นส่วนโลหะรูปร่างคล้ายลิ้นหรือช้อนยาวๆ ที่มีหลอดไฟติดอยู่ ปลายด้านหนึ่งจะถูกสวมเข้ากับด้ามจับ ส่วนนี้แหละครับที่จะถูกสอดเข้าไปในปากผู้ป่วย
ประเภทของเครื่องส่องหลอดลมและเบลด (แบ่งตามลักษณะการใช้งาน)
การเลือก เครื่องส่องหลอดลมและเบลด นั้นไม่ได้มีแบบเดียวใช้ได้ทั่วโลก แต่จะแบ่งตามเทคโนโลยีของแสงไฟและรูปทรงของเบลด ดังนี้ครับ
1. แบ่งตามระบบแสงส่องสว่าง
- แบบธรรมดา (Conventional Laryngoscope): ใช้หลอดไฟแบบสุญญากาศติดอยู่ที่ตัวเบลดโดยตรง แสงจะออกสีนวลๆ ราคาประหยัด แต่อาจมีความร้อนสะสมบ้าง
- แบบไฟเบอร์ Optic (Fiber Optic Laryngoscope): ใช้เทนำแสงผ่านเส้นใยแก้ว แหล่งกำเนิดแสงอยู่ที่ด้ามจับ ทำให้แสงที่ปลายเบลดมีความสว่างสูง สีขาวนวล ไม่มีความร้อน สบายตาแพทย์ และมองเห็นเนื้อเยื่อได้ชัดเจนกว่า
- แบบวิดีโอ (Video Laryngoscope): เทคโนโลยีใหม่ล่าสุด มีกล้องขนาดจิ๋วติดที่ปลายเบลด และแสดงภาพผ่านหน้าจอ เหมาะสำหรับเคสที่ใส่ท่อช่วยหายใจยาก (Difficult Airway)
2. แบ่งตามรูปทรงของเบลด (Blade Shapes)
นี่คือจุดที่สำคัญที่สุดที่บุคลากรทางการแพทย์ต้องเลือกใช้ให้ถูกกับผู้ป่วยครับ
เบลดแบบโค้ง (Macintosh Blade)
- ลักษณะ: เป็นเบลดที่มีความโค้งคล้ายเคียว
- การใช้งาน: เป็นแบบที่นิยมใช้มากที่สุดในผู้ใหญ่
- หลักการ: ปลายเบลดจะถูกสอดเข้าไปในร่องระหว่างโคนลิ้นกับฝาปิดกล่องเสียง (Vallecula) เพื่อยกฝาปิดกล่องเสียงขึ้นโดยทางอ้อม (Indirect lift) ทำให้เห็นสายเสียงได้
เบลดแบบตรง (Miller Blade)
- ลักษณะ: เป็นเบลดทรงตรง ปลายมน
- การใช้งาน: นิยมใช้ใน เด็กเล็ก หรือทารก หรือผู้ใหญ่ที่มีลักษณะคอยาว ลิ้นใหญ่
- หลักการ: ปลายเบลดจะสอดเข้าไปกดทับฝาปิดกล่องเสียง (Epiglottis) โดยตรง (Direct lift) เพื่อเปิดให้เห็นสายเสียง ซึ่งเหมาะกับกายวิภาคของเด็กที่ฝาปิดกล่องเสียงจะยาวและอ่อนกว่าผู้ใหญ่
ทำไม “คุณภาพ” ของเครื่องส่องหลอดลมถึงสำคัญ?
การเลือกซื้อ เครื่องส่องหลอดลมและเบลด สำหรับโรงพยาบาล หรือหน่วยกู้ภัย ไม่ใช่แค่ดูที่ราคา แต่ต้องคำนึงถึงปัจจัยความปลอดภัยเป็นหลักครับ เพราะ
- ความทนทาน: อุปกรณ์ต้องรับแรงงัดได้ดี (แม้ตามหลักการจะไม่ให้งัดฟันก็ตาม) หากเบลดหักคาปากผู้ป่วย จะเป็นเรื่องใหญ่มาก วัสดุจึงควรเป็น Stainless Steel คุณภาพสูง
- ความสว่าง: แสงไฟต้องไม่กระพริบ และสว่างเพียงพอ เพราะในคอผู้ป่วยจะมืดมาก หากมองไม่เห็นสายเสียง การใส่ท่อช่วยหายใจอาจผิดพลาดเข้าหลอดอาหาร ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิต
- การฆ่าเชื้อ: อุปกรณ์ต้องทนทานต่อการฆ่าเชื้อซ้ำๆ (Sterilization) ได้ โดยไม่เป็นสนิม
การดูแลรักษาเครื่องส่องหลอดลมและเบลด
เพื่อให้เครื่องมือพร้อมใช้งานตลอด 24 ชม. การดูแลรักษาจึงเป็นเรื่องที่ละเลยไม่ได้
- ถอดแยกชิ้นส่วน: หลังใช้งานเสร็จ ต้องถอดเบลดออกจากด้ามจับเสมอ เพื่อป้องกันไฟรั่วหรือแบตเตอรี่หมด
- การทำความสะอาดเบลด: ล้างคราบเลือดหรือเสมหะออกด้วยน้ำสบู่หรือน้ำยาล้างเครื่องมือ แล้วนำไปฆ่าเชื้อ (การอบแก๊ส หรือ Autoclave ขึ้นอยู่กับสเปคของแต่ละยี่ห้อ ต้องเช็คคู่มือให้ดีครับ เพราะFiber Optic บางรุ่นอาจเสื่อมสภาพถ้าโดนความร้อนสูงเกินไป)
- การดูแลด้ามจับ: เช็ดทำความสะอาดภายนอกด้วยแอลกอฮอล์ ห้ามนำด้ามจับไปแช่น้ำหรือเข้าเครื่องอบ เด็ดขาด เพราะจะทำให้ระบบไฟเสียหาย
- เช็คไฟเสมอ: ควรตรวจสอบความสว่างของหลอดไฟและระดับแบตเตอรี่ทุกเวร หรือทุกวัน
เครื่องส่องหลอดลมและเบลด (Laryngoscope) ไม่ใช่แค่อุปกรณ์ช่างเทคนิคธรรมดา แต่เป็นอาวุธคู่กายของบุคลากรทางการแพทย์ในการยื้อแย่งลมหายใจคืนมาจากความตาย การเลือกใช้ชนิดของเบลดให้เหมาะสมกับผู้ป่วย (Macintosh สำหรับผู้ใหญ่ / Miller สำหรับเด็ก) และการเลือกใช้อุปกรณ์ที่มีมาตรฐานสากล จึงเป็นสิ่งที่ผู้บริหารสถานพยาบาลและฝ่ายจัดซื้อต้องให้ความสำคัญที่สุด
ที่ Rakmor Medical เราเข้าใจถึงความสำคัญนี้ เราจึงคัดสรรเฉพาะเครื่องส่องหลอดลมคุณภาพสูง ทั้งแบบ Fiber Optic และแบบธรรมดา จากแบรนด์ชั้นนำทั่วโลก เพื่อให้มั่นใจว่าทุกครั้งที่แพทย์หยิบใช้ จะต้องใช้งานได้เต็มประสิทธิภาพเพื่อความปลอดภัยสูงสุดของผู้ป่วยครับ
