สาระน่ารู้
เครื่องดูดเสมหะ ดูดไม่ขึ้นเกิดจากอะไร และต้องแก้ไขยังไง
สำหรับการดูแลผู้ป่วยติดเตียง ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ “เครื่องดูดเสมหะ” (Phlegm Suction Machine) ถือเป็นอุปกรณ์การแพทย์ชิ้นสำคัญที่ช่วยเคลียร์ทางเดินหายใจให้โล่ง ป้องกันภาวะพร่องออกซิเจนและการติดเชื้อในปอด แต่สิ่งที่เป็นฝันร้ายสำหรับผู้ดูแลหลายท่านคือ เมื่อถึงเวลาที่ผู้ป่วยมีเสมหะเหนียวข้นหายใจลำบาก แล้วพบว่า เครื่องดูดเสมหะดูดไม่ขึ้น หรือมีแรงดูดลดลงจนไม่สามารถดูดเสมหะออกมาได้
ความกังวลและความตกใจเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้เป็นธรรมดา แต่รู้หรือไม่ว่า อาการที่เครื่องดูดเสมหะไม่มีแรงดูดหรือดูดไม่ขึ้นนั้น กว่า 80% มักเกิดจากสาเหตุเล็กๆ น้อยๆ ภายนอก เช่น การต่อสายไม่สนิท การอุดตัน หรือความชื้น ซึ่งผู้ดูแลสามารถตรวจสอบและแก้ไขเบื้องต้นได้ด้วยตัวเองภายในไม่กี่นาที
บทความนี้จากผู้เชี่ยวชาญด้านเครื่องมือแพทย์ Rakmor Medical จะพาคุณไปเจาะลึกถึงสาเหตุที่ทำให้เครื่องดูดเสมหะดูดไม่ขึ้น พร้อมแนะนำแนวทางการแก้ไขทีละขั้นตอน และวิธีดูแลรักษาเครื่องอย่างถูกวิธี เพื่อให้คุณมั่นใจได้ว่าอุปกรณ์สำคัญชิ้นนี้จะพร้อมช่วยเหลือคนสำคัญของคุณอยู่เสมอ
6 สาเหตุหลักที่ทำให้ “เครื่องดูดเสมหะดูดไม่ขึ้น” หรือแรงดูดตก
เพื่อการแก้ไขปัญหาได้อย่างตรงจุด เราจำเป็นต้องเข้าใจก่อนว่าเครื่องดูดเสมหะทำงานด้วยระบบสุญญากาศ (Vacuum) หากมีจุดใดจุดหนึ่งของระบบรั่วไหล อุดตัน หรือทำงานผิดพลาด จะส่งผลให้แรงดูดหายไปทันที โดยสาเหตุที่พบได้บ่อยมีดังนี้ครับ
หากเครื่องเดิมมีปัญหาบ่อย อาจถึงเวลาเทียบเครื่องดูดเสมหะ ยี่ห้อไหนดีเพื่อเปลี่ยนรุ่นใหม่
1. การรั่วไหลของอากาศในระบบ (Air Leakage)
นี่คือสาเหตุอันดับหนึ่งที่พบได้บ่อยที่สุดเมื่อเครื่องดูดเสมหะดูดไม่ขึ้น โดยอาจเกิดจาก
- ปิดฝากระบอกเก็บเสมหะไม่สนิท: ซิลิโคนยางรองฝากระบอกอาจวางไม่ตรงร่อง มีการเผยอ หรือเสื่อมสภาพตามอายุการใช้งาน
- การต่อสายยางหลวม: จุดเชื่อมต่อระหว่างตัวเครื่องกับกระบอกเก็บเสมหะ หรือสายดูดกับคนไข้ หลุดหลวมหรือต่อไม่แน่น
- สายยางชำรุด: มีรอยฉีกขาด รอยรั่ว หรือรอยพับงอในสายนำแรงดูด (Silicon Tube) ทำให้สุญญากาศรั่วไหลออกสู่ภายนอก
2. การอุดตันในระบบทางเดินของเหลว
เสมหะของผู้ป่วยบางรายอาจมีความเหนียวข้นมาก หรือมีการสะสมของคราบเสมหะเดิมที่ล้างออกไม่หมด ทำให้เกิดการอุดตันตามจุดต่างๆ:
- สายดูดเสมหะ (Suction Catheter) อุดตัน: เกิดจากเสมหะที่แห้งกรังขวางทางเดินในสาย
- ข้อต่อและแกนฝากระบอกอุดตัน: คราบของเหลวที่แห้งสะสมภายในท่อเล็กๆ ของฝากระบอกเก็บเสมหะ
3. แบคทีเรียฟิลเตอร์ (Bacteria Filter) อุดตันหรือมีความชื้น
แบคทีเรียฟิลเตอร์คือตัวกรองที่กั้นระหว่างตัวเครื่องและกระบอกเก็บเสมหะ มีหน้าที่ป้องกันไม่ให้ของเหลวและเชื้อโรคลอยเข้าไปทำลายมอเตอร์
- หากฟิลเตอร์โดนน้ำ ละอองความชื้น หรือมีเสมหะล้นเข้าไปโดน ตัวกรองจะ “อุดตันและปิดกั้นอากาศทันที” เพื่อเซฟมอเตอร์ ทำให้เครื่องดูดเสมหะดูดไม่ขึ้น แม้ว่าเครื่องจะยังส่งเสียงทำงานอยู่ก็ตาม
4. ระบบลูกลอยกันล้น (Overflow Protection Valve) ทำงาน
ในฝากระบอกเก็บเสมหะจะมี “ลูกลอย” (มักเป็นแท่งพลาสติกหรือลูกบอลเล็กๆ) ซึ่งเป็นระบบความปลอดภัย
- เมื่อเสมหะในกระบอกเต็มจนถึงระดับที่กำหนด ลูกลอยจะลอยขึ้นไปอุดท่อดูดอากาศเพื่อไม่ให้เสมหะล้นเข้าตัวเครื่อง
- บางครั้งแม้เสมหะจะยังไม่เต็ม แต่หากล้างทำความสะอาดแล้วเช็ดไม่แห้ง หรือลูกลอยค้างจากการประกอบผิดวิธี ก็จะทำให้แรงดูดถูกตัดทันที
5. การตั้งค่าแรงดูดไม่เหมาะสม หรือปุ่มปรับแรงดันมีปัญหา
- ผู้ดูแลอาจเผลอหมุนปุ่มปรับแรงดัน (Regulator) ไปที่ระดับต่ำสุด ทำให้แรงดูดไม่เพียงพอสำหรับเสมหะที่เหนียวข้น
- เกิดจากความผิดปกติของเกจ์วัดแรงดัน (Pressure Gauge) หรือวาล์วปรับแรงดันภายในเสื่อมสภาพ
6. มอเตอร์เสื่อมสภาพหรือปัญหาจากแหล่งจ่ายไฟ
หากตรวจสอบอุปกรณ์ภายนอกทั้งหมดแล้วปกติ ปัญหาอาจมาจากตัวเครื่องเอง เช่น
- มอเตอร์แรงดูดเสื่อมสภาพจากการใช้งานหนักหรือใช้งานมาอย่างยาวนาน
- ลูกสูบหรือแผ่นไดอะแฟรมภายในตัวเครื่องชำรุด
- กรณีเป็นเครื่องแบบพกพา แบตเตอรี่อาจเสื่อมหรือกำลังไฟอ่อน ทำให้ปั๊มสุญญากาศทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ
วิธีแก้ไขปัญหา เครื่องดูดเสมหะดูดไม่ขึ้น เบื้องต้นทีละขั้นตอน
เมื่อเผชิญปัญหา ให้ผู้ดูแลตั้งสติ และทำการตรวจสอบตามตารางการแก้ปัญหาเบื้องต้นดังต่อไปนี้ เพื่อประเมินและแก้ไขสถานการณ์อย่างรวดเร็ว
| ลำดับ | จุดที่ต้องตรวจสอบ | วิธีการตรวจสอบ | วิธีแก้ไขทันที |
| 1 | ฝากระบอก และ สายยาง | ใช้มือบีบสายดูดให้แน่นแล้วดูเกจ์วัด หากเข็มไม่ขึ้น แสดงว่ามีจุดรั่ว | เปิดฝากระบอก เช็กยางซิลิโคนให้ตรงร่อง ปิดฝาให้สนิท และขยับข้อต่อสายยางทุกจุดให้แน่น |
| 2 | แบคทีเรียฟิลเตอร์ | ถอดฟิลเตอร์ออกมาดูว่ามีสีเปลี่ยนไป ชื้น หรือมีละอองน้ำอยู่ภายในหรือไม่ | ห้ามซักล้างเด็ดขาด หากฟิลเตอร์ชื้นหรืออุดตัน ให้เปลี่ยนชิ้นใหม่ทันที (ควรมีสำรองไว้เสมอ) |
| 3 | ลูกลอยกันล้น | สังเกตที่ใต้ฝากระบอกว่าลูกลอยลอยขึ้นไปอุดรูอยู่หรือไม่ หรือขยับแล้วติดขัดไหม | เทเสมหะทิ้งหากเต็ม ถอดกระบอกมาล้าง เช็ดลูกลอยให้แห้งสนิท และขยับให้มั่นใจว่าลูกลอยตกลงมาอยู่ด้านล่างสุด |
| 4 | การอุดตันของสาย | ลองใช้น้ำสะอาดหรือน้ำเกลือ (Normal Saline) ดูดผ่านสาย เพื่อเช็กการไหลเวียน | หากสายดูดเสมหะตัน ให้เปลี่ยนสายดูดใหม่ สำหรับท่อข้อต่อหากมีคราบ ให้ใช้แปรงเล็กๆ ล้างทำความสะอาด |
| 5 | ปุ่มปรับแรงดัน | ตรวจสอบปุ่มหมุนปรับแรงดัน (Regulator) บนตัวเครื่อง | หมุนปรับแรงดันไปทางขวา (ตามเข็มนาฬิกา) เพื่อเพิ่มแรงดูดให้เหมาะสมกับความเหนียวของเสมหะ |
ข้อควรระวังเพื่อความปลอดภัย: หากตรวจสอบตามขั้นตอนข้างต้นทั้งหมดแล้ว เครื่องดูดเสมหะยังคงดูดไม่ขึ้น หรือมีเสียงมอเตอร์ดังผิดปกติ ห้ามรื้อถอนหรือเปิดฝาครอบมอเตอร์ซ่อมแซมด้วยตัวเองเด็ดขาด เพราะอาจเกิดอันตรายจากไฟฟ้ารั่ว หรือทำให้ระบบภายในเสียหายหนักขึ้น ควรติดต่อศูนย์บริการหรือช่างผู้เชี่ยวชาญทันที
ร้านขายอุปกรณ์การแพทย์ รักหมอ.COM
ศูนย์รวมอุปกรณ์การแพทย์ เครื่องมือแพทย์ อุปกรณ์เพื่อสุขภาพ อุปกรณ์ผู้ป่วย ผู้สูงอายุ ครุภัณฑ์และเวชภัณฑ์ทางการแพทย์สำหรับโรงพยาบาล คลินิก และสถานพยาบาลทั่วไป รวมถึงอุปกรณ์วิทยาศาสตร์ อุปกรณ์กู้ภัย กู้ชีพฉุกเฉิน กว่า 10,000 รายการ จากแบรนด์ชั้นนำระดับโลก พร้อมบริการจัดหาสินค้าตามความต้องการของลูกค้า แบบครบจบในที่เดียว
วิธีดูแลรักษาเครื่องดูดเสมหะ เพื่อป้องกันปัญหาแรงดูดตก
การป้องกันย่อมดีกว่าการแก้ไขเสมอ เพื่อให้อุปกรณ์พร้อมใช้งานในภาวะฉุกเฉิน และยืดอายุการใช้งานของเครื่องมือแพทย์ คุณสามารถดูแลรักษาเครื่องดูดเสมหะได้ง่ายๆ ด้วยข้อปฏิบัติเหล่านี้
1. ทำความสะอาดทันทีหลังใช้งานทุกครั้ง
- หลังการดูดเสมหะแต่ละรอบ ให้ดูดน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือผ่านสายยางประมาณ 100-200 ml เพื่อล้างคราบเสมหะที่ค้างอยู่ในสายดูดและท่อต่อ ไม่ให้แห้งกรังจนเกิดการอุดตัน
- นำกระบอกเก็บเสมหะไปล้างทำความสะอาดด้วยน้ำยาล้างจานอ่อนๆ หรือน้ำสบู่อุ่น ผึ่งหรือเช็ดให้แห้งสนิท โดยเฉพาะบริเวณระบบลูกลอยกันล้น ก่อนประกอบกลับเข้าที่
2. หมั่นตรวจสอบและเปลี่ยนแบคทีเรียฟิลเตอร์เป็นประจำ
- แบคทีเรียฟิลเตอร์เป็นอะไหล่สิ้นเปลืองที่ต้องเปลี่ยนตามระยะเวลา โดยทั่วไปแนะนำให้เปลี่ยนทุกๆ 1-3 เดือน หรือ เปลี่ยนทันทีที่เห็นว่ามีคราบสกปรก เปลี่ยนสี หรือมีความชื้นสะสม
- ควรมีแบคทีเรียฟิลเตอร์และสายซิลิโคนสำรองติดบ้านไว้อย่างน้อย 1-2 ชุดเสมอ
3. ควบคุมระดับของเหลวในกระบอกไม่ให้เกินกำหนด
- อย่าปล่อยให้เสมหะหรือของเหลวในกระบอกเต็มจนล้น เพราะมีความเสี่ยงสูงที่ละอองความชื้นจะถูกดูดผ่านฟิลเตอร์เข้าไปทำความเสียหายให้กับมอเตอร์ปั๊มสุญญากาศ ควรเททิ้งเมื่อของเหลวถึงระดับประมาณ 2/3 ของกระบอก
4. ตรวจเช็กสภาพยางซิลิโคนและสายยางสม่ำเสมอ
- ยางซิลิโคนรองฝากระบอกและสายยาง เมื่อใช้ไปนานๆ อาจเกิดการแข็งตัว เสื่อมสภาพ หรือมีรอยแตกร้าว ซึ่งเป็นสาเหตุของลมรั่ว หากพบว่ายางเริ่มแข็งหรือปิดได้ไม่แน่น ควรเปลี่ยนอะไหล่ใหม่ทันที
ปัญหา “เครื่องดูดเสมหะดูดไม่ขึ้น” เป็นเหตุการณ์ที่ผู้ดูแลผู้ป่วยอาจต้องพบเจอได้ในระยะยาว แต่ในหลายๆ ครั้ง สาเหตุมักเกิดจากปัจจัยภายนอกที่แก้ไขได้ง่าย เช่น การปิดฝาไม่สนิท สายยางหลวม ฟิลเตอร์ชื้น หรือลูกลอยค้าง การมีความรู้ความเข้าใจในระบบการทำงานของเครื่อง และหมั่นตรวจสอบดูแลรักษาอุปกรณ์อย่างสม่ำเสมอตามขั้นตอนที่แนะนำ จะช่วยให้คุณแก้ไขสถานการณ์ได้อย่างมั่นใจ ปลอดภัย และช่วยให้เครื่องมือแพทย์ทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ เพื่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้ป่วยที่คุณรัก
หากคุณได้ลองตรวจสอบเบื้องต้นแล้วพบว่าตัวเครื่องมอเตอร์เสื่อมสภาพ อะไหล่ชำรุด หรือกำลังมองหาอะไหล่สำรอง เช่น แบคทีเรียฟิลเตอร์ สายยางซิลิโคน กระบอกเก็บเสมหะ หรือต้องการเปลี่ยน เครื่องดูดเสมหะ เครื่องใหม่ที่มีคุณภาพสูง ได้มาตรฐานทางการแพทย์ ในราคาที่คุ้มค่า
สามารถเข้ามาเลือกชมสินค้าและรับคำปรึกษาจากทีมผู้เชี่ยวชาญของเราได้ที่ Rakmor Medical ร้านขายอุปกรณ์การแพทย์ และเครื่องมือแพทย์ครบวงจร เราพร้อมให้บริการและจัดส่งสินค้ามาตรฐานโรงพยาบาลถึงบ้านคุณ ตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อให้ทุกการดูแลผู้ป่วยเป็นเรื่องที่อุ่นใจที่สุดครับ
เครื่องดูดเสมหะ ยี่ห้อไหนดี เทียบทุกแบรนด์ พร้อมราคาและวิธีเลือกอัปเดต 24 ก.ค. 2026
เราสามารถใช้ สายดูดเสมหะได้กี่ครั้ง หากใช้ซ้ำแล้วจะเป็นอันตรายไหม ?อัปเดต 24 ก.ค. 2026
เครื่องดูดเสมหะ มีกี่แบบ แต่ละแบบต่างกันยังไง ซื้อแบบไหนดี?อัปเดต 24 ก.ค. 2026
ทำไมต้องดูดเสมหะ? เคล็ดลับป้องกันการติดเชื้อที่ปอดสำหรับผู้ป่วยและผู้สูงอายุอัปเดต 24 ก.ค. 2026