วัสดุอะไรบ้างที่สามารถนำเข้า เครื่องนึ่งฆ่าเชื้อโรค (Autoclave) ได้อย่างปลอดภัย?

ความสะอาดและปราศจากเชื้อโรค คือหัวใจสำคัญที่สุดในการดูแลผู้ป่วย ไม่ว่าจะเป็นในโรงพยาบาลขนาดใหญ่ คลินิกทันตกรรม สถานพยาบาลทั่วไป หรือแม้กระทั่งการดูแลผู้สูงอายุและผู้ป่วยที่บ้าน อุปกรณ์ทางการแพทย์ทุกชิ้นที่ต้องสัมผัสกับร่างกาย บาดแผล หรือสารคัดหลั่ง จำเป็นต้องผ่านกระบวนการทำลายเชื้อที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งพระเอกในงานนี้ก็คือ เครื่องนึ่งฆ่าเชื้อโรค หรือที่คุ้นหูกันในชื่อ “Autoclave” นั่นเอง

แต่ปัญหาคลาสสิกที่บุคลากรทางการแพทย์มือใหม่ หรือผู้ดูแลผู้ป่วยมักจะพบเจอคือ “เราสามารถนำอุปกรณ์ชิ้นนี้เข้าเครื่องนึ่งได้ไหม?” เพราะหากนำวัสดุที่ไม่ทนความร้อนและแรงดันเข้าไป นอกจากอุปกรณ์ชิ้นนั้นจะละลายหรือพังเสียหายแล้ว ยังอาจทำให้ เครื่องนึ่งฆ่าเชื้อโรค เกิดความเสียหายตามไปด้วย บทความนี้ Rakmor Medical จะพาทุกท่านไปเจาะลึกกันว่า วัสดุประเภทไหนบ้างที่สามารถใช้งานกับเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อได้อย่างปลอดภัย เพื่อให้คุณมั่นใจในทุกครั้งที่ใช้งาน

ทำความรู้จักการทำงานของ “เครื่องนึ่งฆ่าเชื้อโรค” เบื้องต้น

ก่อนที่จะไปดูประเภทของวัสดุ เราต้องเข้าใจก่อนว่า เครื่องนึ่งฆ่าเชื้อโรค ทำงานโดยใช้ “ไอน้ำร้อนจัด” ภายใต้ “แรงดันสูง” ซึ่งอุณหภูมิมาตรฐานที่ใช้ในการฆ่าเชื้อจะอยู่ที่ประมาณ 121 องศาเซลเซียส (250 องศาฟาเรนไฮต์) เป็นเวลา 15-20 นาที หรือ 134 องศาเซลเซียส ในเวลาที่สั้นลง ด้วยอุณหภูมิและแรงดันที่สูงระดับนี้ วัสดุที่จะนำเข้าไปนึ่งจึงต้องมีความทนทานเป็นพิเศษ

วัสดุที่ “สามารถ” ใช้กับเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อโรคได้อย่างปลอดภัย

วัสดุที่ผ่านเกณฑ์และเป็นที่ยอมรับทางการแพทย์ว่าสามารถนำเข้า เครื่องนึ่งฆ่าเชื้อโรค ได้ มีดังต่อไปนี้:

1. โลหะสเตนเลสสตีล (Stainless Steel)

นี่คือวัสดุยอดฮิตและทนทานที่สุดที่ใช้ในวงการแพทย์

• อุปกรณ์ที่พบบ่อย: กรรไกรผ่าตัด, คีมคีบ (Forceps), มีดผ่าตัด, ถาดใส่เครื่องมือแพทย์, ชามรูปไต
• คุณสมบัติ: ทนความร้อนสูง ทนแรงดัน ไม่เป็นสนิมง่าย และไม่เปลี่ยนรูปเมื่อเจอความร้อนจากเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อ
• ข้อแนะนำ: ควรทำความสะอาดคราบเลือดหรือสิ่งสกปรกออกให้หมดก่อนนำเข้าเครื่องนึ่ง เพื่อป้องกันคราบฝังลึก

2. แก้วทนความร้อน (Borosilicate Glass)

แก้วธรรมดาอาจแตกได้เมื่อเจอการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิอย่างฉับพลัน แต่แก้วบอโรซิลิเกตนั้นต่างออกไป

• อุปกรณ์ที่พบบ่อย: บีกเกอร์, หลอดทดลองวิทยาศาสตร์, ขวดแก้วเก็บตัวอย่าง, ขวดนมเด็กทารกบางรุ่น
• คุณสมบัติ: ขยายตัวต่ำเมื่อเจอความร้อน ทำให้ทนต่ออุณหภูมิและแรงดันใน เครื่องนึ่งฆ่าเชื้อโรค ได้ดีมาก
• ข้อแนะนำ: หากขวดแก้วมีฝาปิด ควรคลายเกลียวฝาเล็กน้อยก่อนนึ่ง เพื่อป้องกันขวดระเบิดจากแรงดันภายใน

คลิกดูสินค้าเพิ่มเติมได้ที่นี่

3. พลาสติกบางชนิด (Specific Plastics)

ไม่ใช่พลาสติกทุกชนิดจะทนความร้อนได้ พลาสติกที่สามารถนำเข้านึ่งฆ่าเชื้อได้ ต้องเป็นกลุ่มที่ทนอุณหภูมิได้เกิน 130 องศาเซลเซียส เช่น

• Polypropylene (PP): พลาสติกแข็งขุ่น ทนความร้อนได้ดี (มักใช้ทำกระบอกฉีดยาแบบนำกลับมาใช้ใหม่, ถาดพลาสติกการแพทย์)
• Polycarbonate (PC): พลาสติกใส ทนทาน (มักใช้ทำกระบอกใส่น้ำ อุปกรณ์ช่วยหายใจบางชิ้น)
• Polymethylpentene (PMP) และ Teflon (PTFE): มักพบในอุปกรณ์ห้องแล็บที่ต้องการความทนทานต่อสารเคมีและความร้อนสูง

4. ซิลิโคนเกรดการแพทย์ (Medical Grade Silicone)

• อุปกรณ์ที่พบบ่อย: สายยางทางการแพทย์, ท่อช่วยหายใจ, หน้ากากออกซิเจน, จุกนมเด็ก
• คุณสมบัติ: มีความยืดหยุ่นสูง ปลอดภัยต่อร่างกาย และทนความร้อนจาก เครื่องนึ่งฆ่าเชื้อโรค ได้อย่างสบายๆ โดยไม่ละลายหรือปล่อยสารพิษ

วัสดุที่ “ห้าม” นำเข้าเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อโรคเด็ดขาด

เพื่อป้องกันความเสียหายต่อทั้งอุปกรณ์และเครื่องนึ่ง นี่คือวัสดุที่คุณควรหลีกเลี่ยง

• พลาสติกทั่วไปที่ไม่ทนความร้อน: เช่น PET, PE, Polystyrene (PS) และ PVC บางเกรด เพราะจะละลาย หดตัว และติดคาอยู่ในเครื่องนึ่ง
• แก้วทั่วไป (Flint Glass): เสี่ยงต่อการแตกร้าวหรือระเบิดเมื่อเจอความร้อนและแรงดัน
• อุปกรณ์ที่มีส่วนประกอบของอิเล็กทรอนิกส์: เว้นแต่จะระบุไว้อย่างชัดเจนว่าสามารถ Autoclave ได้
• โลหะที่เสี่ยงต่อการเป็นสนิม: เช่น เหล็กคาร์บอนทั่วไป หากไม่ได้ชุบกันสนิมมาอย่างดี การโดนไอน้ำจะทำให้เกิดสนิมได้ง่าย

ข้อควรระวังเพิ่มเติมเพื่อให้การฆ่าเชื้อมีประสิทธิภาพสูงสุด

• ล้างทำความสะอาดก่อนเสมอ: เครื่องนึ่งฆ่าเชื้อมีหน้าที่ “ฆ่าเชื้อโรค” ไม่ใช่ “ล้างคราบสกปรก” หากมีคราบเลือดหรือเนื้อเยื่อติดอยู่ ไอน้ำจะไม่สามารถสัมผัสพื้นผิวอุปกรณ์ได้ 100%
• ห่ออุปกรณ์อย่างถูกต้อง: ควรใช้ซองบรรจุเวชภัณฑ์สำหรับเครื่องนึ่ง (Sterilization Pouch) โดยเฉพาะ เพื่อรักษาความปลอดเชื้อหลังนำออกจากเครื่อง
• ไม่ใส่ของแน่นจนเกินไป: ควรจัดเรียงอุปกรณ์ให้มีช่องว่าง เพื่อให้ไอน้ำร้อนสามารถกระจายตัวและแทรกซึมได้อย่างทั่วถึง

การเลือกใช้วัสดุที่เหมาะสมกับ เครื่องนึ่งฆ่าเชื้อโรค เป็นเรื่องที่บุคลากรทางการแพทย์และผู้ดูแลไม่ควรมองข้าม เพราะนอกจากจะช่วยป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นกับอุปกรณ์ราคาแพงแล้ว ยังเป็นการรับประกันว่าเครื่องมือแพทย์เหล่านั้นจะปราศจากเชื้อโรค 100% พร้อมสำหรับการใช้งานกับผู้ป่วยอย่างปลอดภัยที่สุด สเตนเลสสตีล แก้วทนความร้อน ซิลิโคนทางการแพทย์ และพลาสติกกลุ่ม PP หรือ PC คือคำตอบที่ปลอดภัยสำหรับคุณ