เครื่องวัดสมรรถภาพปอด ความจุปอด พร้อมวิธีใช้งานเบื้องต้น
เครื่องวัดสมรรถภาพปอด หรือ พีคโฟลว์มีเตอร์ (Peak Flow Meter) เป็นอุปกรณ์ผู้สูงอายุ ที่ใช้ตรวจวัดอัตราการไหลสูงสุดของอากาศที่บุคคลสามารถหายใจออกได้ ช่วยให้ประเมินสุขภาพปอดเบื้องต้น เหมาะสำหรับผู้ที่มีโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ เช่น โรคหอบหืด โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหัวใจ หรือผู้ที่ต้องการติดตามสุขภาพปอดเป็นประจำ
เครื่องวัดสมรรถภาพปอด
เครื่องวัดสมรรถภาพปอดเป็นอุปกรณ์ที่วัดปริมาณอากาศและความเร็วที่บุคคลสามารถหายใจเข้าและออกได้ ข้อมูลนี้สามารถใช้เพื่อวินิจฉัยและติดตามภาวะปอด เช่น โรคหอบหืด โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) และโรคทางหลอดเลือดหัวใจคำถามที่พบบ่อย
วัดปริมาตรและอัตราการไหลของลมหายใจ ค่าที่สำคัญคือ FVC (ปริมาตรที่เป่าออกได้ทั้งหมด) และ FEV1 (ปริมาตรที่เป่าออกได้ในวินาทีแรก) สัดส่วน FEV1/FVC ใช้แยกโรคหลอดลมอุดกั้นจากโรคปอดจำกัดการขยายตัว
ใช้วินิจฉัยและติดตามโรคหอบหืด โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง คัดกรองสุขภาพผู้ที่ทำงานสัมผัสฝุ่นและสารเคมี และประเมินความพร้อมก่อนผ่าตัดในผู้ป่วยบางกลุ่ม
นั่งตัวตรง หนีบจมูก อมปากเป่าให้สนิท สูดเข้าให้เต็มปอด แล้วเป่าออกแรงและเร็วที่สุดต่อเนื่องอย่างน้อย 6 วินาที ต้องทำซ้ำอย่างน้อย 3 ครั้งที่ได้ผลใกล้เคียงกันจึงถือว่าเชื่อถือได้
ต้องสอบเทียบด้วยกระบอกฉีดมาตรฐาน 3 ลิตรอย่างน้อยวันละครั้งก่อนใช้งาน และบันทึกผลไว้ เพราะอุณหภูมิและความดันบรรยากาศมีผลต่อค่าที่วัดได้
วิธีใช้งานเครื่องวัดสมรรถภาพปอด
- เตรียมตัว
- ล้างมือให้สะอาด
- ถอดแว่นตา เครื่องประดับ หรือสิ่งของที่อาจรบกวนการเป่า
- ตั้งเครื่องวัดสมรรถภาพปอดบนพื้นผิวเรียบ
- ตั้งค่า
- เลือกหัวเป่าที่เหมาะกับขนาดปาก
- ตั้งค่าตัวชี้บนเครื่องวัดสมรรถภาพปอดไปที่ตำแหน่งเริ่มต้น
- วัด
- หายใจเข้าลึกๆ ช้าๆ จนสุด
- เป่าลมออกแรงๆ ผ่านปากเป่าของเครื่องวัดสมรรถภาพปอดให้เร็วและแรงที่สุด
- อ่านค่าที่ตัวชี้บนเครื่องวัดสมรรถภาพปอดหยุดนิ่ง
- ทำซ้ำ 3 ครั้ง จดค่าที่วัดได้มากที่สุด
- บันทึก
- จดบันทึกวันที่ เวลา และค่าที่วัดได้
- เปรียบเทียบค่าที่วัดได้กับค่าปกติ หรือปรึกษาแพทย์
วิธีอ่านค่า
- ค่าปกติ : ขึ้นอยู่กับอายุ เพศ ส่วนสูง และสภาพร่างกาย โดยทั่วไปค่าปกติจะอยู่ที่ 60-80% ของค่าพีคโฟลว์สูงสุดที่เคยวัดได้
- ค่าต่ำ : อาจบ่งบอกถึงปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ เช่น โรคหอบหืด โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง หรือโรคหัวใจ
- ค่าสูง : อาจบ่งบอกถึงการอุดกั้นทางเดินหายใจ เช่น สำลักอาหาร หรือการมีสิ่งแปลกปลอมในหลอดลม